Bijlagen
Op deze website wordt dankbaar gebruik gemaakt van de kennis van anderen. Soms zal die kennis opgeschreven en aangeleverd worden in de vorm van gedetailleerd ongepubliceerd materiaal dat bewerkt of gecomprimeerd moet worden om te passen in het format van deze website. Als het gaat om een compleet artikel dan kan het, daarnaast, aantrekkelijk zijn om zo'n artikel onverkort te plaatsen als Bijlage, buiten de samenhang van de eigenlijke website. De onverkorte bijlage wordt hierdoor voor iedereen toegankelijk en citeerbaar als publicatie.
Op dezelfde manier wordt omgegaan met materiaal dat weliswaar elders al eerder is gepubliceerd maar waarvan de oorspronkelijke publicatie niet meer, moeilijk of slechts ten dele toegankelijk is; dit geldt o.a. voor het meeste werk van Willem van Noord.

Anders dan bij het presenteren van de pagina's op de eigenlijke website krijgen de bijlagen alle ruimte die nodig is; 'er wordt niet in gesneden'. De keerzijde hiervan is dat bijlagen hun tijd nemen als bezoekers het moeten doen met een langzame internet verbinding.
 

Jan Borgman

De tweede wereldoorlog
Een panorama van de Tweede Wereldoorlog en de bezettingsjaren in Nederland, met de lotgevallen van het Wittebrugpark in het centrum.

Herman Breusers

Hotel Wittebrug
Het legendarische hotel op de hoek van de Badhuisweg (Plesmanweg) en de Nieuwe Parklaan was lange tijd het kroonjuweel van de buurt.
 

Daniëlle Gallas

Rudolf Steinerkliniek
De enigszins mysterieuze Rudolf Steinerkliniek (nu een verpleeghuis dat probeert de oude antroposofische uitgangspunten en idealen hoog te houden) heeft een interessante geschiedenis.

Ieteke Kapteyn-Streef

Dennehove
Het artikel werpt een onverwacht licht op de avonturen van dit flatgebouw, ooit bij de buurtbewoners bekend als 'de Marineflat'.

Westbroekpark
Een park voor alle tijden; een boomarm park leent zich voor allerlei functies zoals tot de dag van vandaag wordt geillustreerd. Het artikel ligt tevens ten grondslag aan de beschrijving van een wandeling in het Westbroekpark

Bunkers
Het bunker-landschap langs de Badhuisweg; een blik terug naar de bezettingsjaren.

Het Wittebrugpark en de Marva
Vanaf 1945 tot 1977 was de Koninklijke Marine prominent aanwezig in het Wittebrugpark. In dit artikel is het zoeklicht gericht op de Marva.

De Nieuwe Scheveningse Bosjes
Een echt park temidden van de 'woonparken': Wittebrugpark, Klattepark, Van Stolkpark en Belgisch Park.

Kopen en Slopen in het Wittebrugpark
Een documentaire over succesvol buurtverzet rond de Van Lennepweg. De Poolse Handelslegatie in het zoeklicht.

Willem van Noord
Om gevoel te krijgen voor het leven en de natuur in en rond het oude gehucht Wittebrug is Willem van Noord (vollediger: Wilhelmus Franciscus Jacobus Godefridus van Noord; geboren 18 juli 1876 te Wassenaar, overleden 10 mei 1960 te Den Haag) de gids bij uitstek. Als dorpskapper beschikte hij over een goed netwerk van informanten. Hij kreeg vooral bekendheid door de veel geciteerde en vaak navertelde verhalen die werden gebundeld onder de titel “Ons Oude Buurtje” (Jaarboek 1967 van 'Die Haghe').

Van Noord is een prachtige verteller maar niet alles wat hij opschreef kan de strenge toets van betrouwbare geschiedschrijving doorstaan. Veel van wat hij schreef komt uit zijn herinnering aan de tijd van zijn jeugd, hoogstwaarschijnlijk aangevuld met hetgeen hij hoorde van zijn klanten in de kapperszaak. Zijn verhalen worden vaak verlevendigd met uitvoerige citaten uit gedetailleerde dialogen, die de suggestie wekken van een nauwkeurig ooggetuigenverslag. Een kras voorbeeld is de levendige beschrijving van de brand in de korenmolen 'De Vier Winden' die plaats vond in 1873, drie jaar voordat Van Noord het levenslicht aanschouwde; Van Noord kan dus niet aanwezig zijn geweest bij de brand en heeft de molen hooguit gekend als de ruïne die bij de aanleg van de Nieuwe Parklaan (1889) werd opgeruimd.

De verhalen van Van Noord moeten beleefd worden als sfeertekeningen waarvan de bekoring soms wordt versterkt door de creativiteit van de verteller.

'Ons Oude Buurtje' is ongetwijfeld het magnum opus van Van Noord maar er zijn ook andere verhalen gevonden; hieronder worden ze nader beschreven.

Ons oude buurtje
Dit is een bundel van min of meer losse verhalen over het gehucht Wittebrug in de tweede helft van de 19de eeuw. 'Ons oude buurtje' is gepubliceerd in het Jaarboek 1967 van 'Die Haghe' en is door de redactie van het Jaarboek geïllustreerd met afbeeldingen; het zijn grotendeels prenten uit die periode.

Misschien kunt u nog ergens de hand leggen op het betrekkelijk zeldzame Jaarboek 1967 of kunt u het ergens inzien. U zult dan kunnen constateren dat de verzorging van de uitgave bij de redactie van het Jaarboek in goede handen was, evenals de keuze van de illustraties. Inmiddels zijn de jaarboeken ingescand en online te raadplegen en te doorzoeken in de sectie 'Gedrukt Materiaal' die nogal eens verhuist; zoek op internet naar 'Jaarboeken' en 'Die Haghe' voor de actuele link.

De redactie van het Jaarboek veroorloofde zich 'enkele bekortingen en enige veranderingen om het verhaalde met de huidige situatie in overeenstemming te brengen'. Dat prikkelt de nieuwsgierigheid naar de oorspronkelijke tekst van de schrijver. Een kopie daarvan is op enige schaal door familieleden verspreid. Een exemplaar bevond zich in het bezit van de familie Swart; met dank aan hen is de tekst van deze kopie (waarschijnlijk van de oorspronkelijke versie van het manuscript) op deze website gezet. Voor de leesbaarheid is de opmaak van de soms gecompliceerde dialogen verhelderd in die zin dat duidelijker kan worden gevolgd wie er aan het woord is. Evidente typefouten zijn gecorrigeerd maar overigens is de tekst niet bewerkt.

Het Soldatenpad
Het Soldatenpad is het gedeeltelijk nog herkenbare pad langs het Kanaal, tussen de losplaats bij de Wittebrug en de voormalige militaire zwemschool in een inham van het Kanaal bij het Westbroekpark. Het gaat om een zelfstandig verhaal waarvan gedeelten enigszins verspreid terug te vinden zijn in 'Ons Oude Buurtje'.

Het duin tussen het Soldatenpad en de Badhuisweg
Dit is een zelfstandig verhaal waarvan gedeelten enigszins verspreid terug te vinden zijn in 'Ons Oude Buurtje'.

De stropers
Een handgeschreven tekst. Een ontmoeting met twee stropers in het Oostduin; interessant omdat Van Noord zich bekend maakt als 'zondagsschilder'. Zijn er tekeningen of schilderijen van Van Noord bekend? Dit blijkt inderdaad het geval, volgens W. Duiveman, kleinzoon van W. van Noord. Getracht wordt een voorbeeld voor deze website te vinden.

Het geheim van de fles
Over een wandeling in 1881 met de vader van Van Noord naar de Ver Huëllbank, over de kort daarvoor verstopte fles met boodschap en over het terugvinden van de fles omstreeks 1950.  

Lex Plompen

Kunst in het Westbroekpark – een wandelroute
In vroegere edities van deze website is, in het kader van een wandeling in het Westbroekpark, al summier bij de kunstwerken in het park stil gestaan. Lex Plompen heeft met zijn veel bredere aanpak tevens aandacht gevraagd voor de kunstenaars.

Kaarten
Deze website wordt o.a. geïllustreerd met kaarten en plattegronden. Vanwege de beperkingen bij het bouwen van de website gaat het meestal slechts om kleine afbeeldingen, niet groter dan is vereist voor de situatie. En misschien hebt u kaarten gezien waar net het stukje aan ontbreekt dat u interesseerde. Geen nood: hier komt alsnog een beperkte herkansing. De meeste kaartjes op deze website zijn afkomstig van slechts enkele grote kaarten uit de on-line collectie van het Gemeentearchief, die in deze Bijlagen alsnog in (veel) groter formaat worden getoond.

1872:  Nieuwe Kaart van 's Gravenhage en Scheveningen op de schaal van 1:3250. Vervaardigd onder leiding van F. Verstijnen, Landmeter bij het Kadaster. De online kaart van het Gemeentearchief (HGA-KP-079) omvat 412 megapixels waarvan 3868 x 5820 pixels werden gebruikt voor de hier getoonde kaart van 1934 x 2910 pixels. De betreffende online kaart van het Gemeentearchief is samengesteld uit meerdere delen van meerdere exemplaren en/of edities die ten behoeve van deze website (nader) met 'knippen, schuiven, draaien en plakken' tot één enkele kaart zijn samengevoegd en waar nodig gerestaureerd. Voor krimpverschillen tussen kaartdelen is zo goed mogelijk gecorrigeerd. De kaart is representatief voor de periode die met het einde van de korenmolen (afgebrand in 1873) en van de oorspronkelijke houten pijlerbrug (vervangen in 1873) werd afgesloten.

1954: Kaart van 's-Gravenhage, vervaardigd door het Grondbedrijf (schaal 1:5000). De originele online kaart van het Gemeentearchief (HGA-KP-002) maakt een redelijk gave indruk (afgezien van een ontbrekend kaartdeel rechtsboven en geringe beschadigingen waar het papier kennelijk werd gevouwen) en omvat 712 megapixels waarvan 650 x 1525 pixels werden geselecteerd t.b.v. de hier getoonde kaart. De kaart is representatief voor de periode waarin de villawijk Wittebrugpark tot stand kwam.

1992: kaart uit Vaillant, E.C. 1993 (eindred.), Monumenten Inventarisatie Project-Den Haag. Vanuit de gedrukte publicatie gescand met 300 dpi en hier getoond als kaart van 2017 x 869 pixels. De kaart is representatief voor de periode waarin de villawijk ten dele plaats moest inruimen voor de moderne tijd, gekarakteriseerd door (met name) flatgebouwen. De periode vóór en nà 1950 is overzichtelijk aangegeven door gebruik van kleuren.