Kleine
geschiedenis van de Witte Brug.
Omstreeks 1830 kwam ons gebied tot leven. Tot dan was het
grotendeels een ongerept duinterrein, van Scheveningen tot Den Haag.
Maar binnen een tijdsbestek van twee decennia voltrokken zich
ingrijpende veranderingen:
-
De opening van
het Gemeentelijke Badhuis (het latere Kurhaus) in 1828
-
Eveneens in 1828 viel het besluit tot de aanleg van het Kanaal naar
Scheveningen.
-
De bouw (1832) van een bescheiden brug over het Kanaal, geschikt voor
de aansluiting van de Badhuisweg op de Koninginnegracht; dit werd de
Koninginnebrug of, in de volksmond, de Witte Brug
-
De aanleg (1835) van de Badhuisweg voor de bezoekers van het nieuwe
Badhuis
-
De ontwikkeling van een bescheiden gebied bij de brug voor wonen en
economische activiteiten (bierbrouwerij, korenmolen, café) tot een
gehucht, Wittebrug.
In 1889, een halve eeuw later, zouden deze veranderingen culmineren
in de aanleg van de Nieuwe Parklaan en van het Wittebrugpark.
De namen 'Wittebrug' en 'De Witte Brug' worden vaak door elkaar gebruikt.
Op deze website zal Wittebrug worden gereserveerd voor het gehucht.
De
Witte Brug is de naam van de brug. Het villapark heet op deze website
Wittebrugpark, een naam die goed aansluit bij 'het nieuwe park' zoals
gebruikt in toenmalige stukken van de gemeente. Het latere villapark,
inclusief het gehucht, wordt in het Bestemmingsplan uit 1975 het Wittebrugkwartier genoemd.
De huidige Witte Brug is gebouwd na de Tweede Wereldoorlog, nadat de
brug in 1943 was afgebroken om de Duitse
verdedigingslinies te versterken. In totaal zijn er vijf edities van de
brug geweest. Lees hierna over de kenmerken van deze edities of klik
links op de jaartallen om afbeeldingen van de brug te bekijken.
De houten pijlerbrug, 1832-1873
De oerbrug met de hoge gesloten brugleuningen. Afbeeldingen van de Witte Brug uit deze periode lijken te zijn
beperkt tot prenten, althans in het online Gemeentearchief. Foto's van
de houten pijlerbrug zijn (nog) niet gevonden maar het is ondenkbaar dat
ze niet bestaan; minstens één fotograaf was al actief in de buurt van de
brug in 1855.
De eerste boogbrug, 1873-1905
In 1873 werd de houten pijlerbrug vervangen door een boogbrug met
ijzeren frame en houten wegdek. Het jaartal 1873 wordt o.a. genoemd door
Sv.E. Veldhuijzen (1984) en wordt bevestigd door het bestaan van
bestekken uit 1873 voor de bouw van de nieuwe brug. De
wijkbeschrijving van het
Gemeentearchief gaat t.a.v. de evolutie van de brug nogal kort door
enkele bochten die verderop nog aan de orde zullen komen:
De ‘Wittebrug’ werd bij het graven van het Kanaal in 1830 gebouwd en in
1903 door een nieuwe brug in neorenaissancestijl vervangen, die in 1943
bij de aanleg van de Vesting Scheveningen werd afgebroken. De huidige
brug dateert uit 1948.
Deze beschrijving negeert de episode van de eerste boogbrug. Het kan
toch niet de bedoeling zijn te suggereren dat de houten pijlerbrug tot
1903 heeft bestaan?
De tweede boogbrug, 1905-1943
Rond 1905 werd de behoefte aan een bredere brug nijpend. De zaak werd
fors aangepakt zoals o.a. blijkt uit het 'Verslag van de Toestand der
Gemeente 's-Gravenhage over 1905' aan de Gemeenteraad:
...De Koninginnebrug, waar een steenen boogbrug van 16 M. in aanbouw
is ter vervanging van de bestaande houten brug van 8 M. breedte; ter
voorziening in het verkeer gedurende den bouw is aldaar een houten
hulpbrug gemaakt.
Tijdelijke brug, 1945-1950
In 1943 werd de tweede boogbrug afgebroken door de Duitse
bezetters. Langs het Kanaal en de Waterpartij verschenen de gehate
'asperges': zwaar verankerde betonnen obstakels die samen met het water
als tankversperring moesten dienen. Al snel na de bevrijding werd, naast
de afgebroken brug en schuin over het Kanaal, een degelijke tijdelijke
brug gebouwd waardoor ook het tramverkeer weer kon worden hervat. Het
fotoverhaal op deze website illustreert dat de herbouw van de
definitieve brug pas in 1950 werd voltooid.
De derde boogbrug, 1950-heden
Eindelijk is het zover: de huidige brug verschijnt, in 1950, als
derde boogbrug op het toneel. Wederom een gemetselde brug, recht over
het Kanaal. En ook weer gebruikt voor tramverkeer. Maar niet lang: vanaf
1968 rijdt de tram over een afzonderlijke nieuwgebouwde trambrug.
|