zie ook
   de analyse van historische kaarten en plattegronden
   de Voorwaarde voor de uitgifte van gronden

Op deze website wordt het begrip Wittebrugpark gehanteerd voor een gebied waarvoor aan het eind van de negentiende eeuw een geïntegreerde toekomst als woonwijk werd voorzien:
- het terrein van het huidige Westbroekpark dat zijn naam kreeg in 1926 maar dat nooit een woongebied is geworden
- het aansluitende terrein in de richting van de Badhuisweg en Witte brug dat sedert 1978 het Wittebrugkwartier wordt genoemd.
Korter:

Wittebrugpark=
Wittebrugkwartier
plus
Westbroekpark

In 1978 introduceerde de Gemeente het begrip Wittebrugkwartier bij de vaststelling van het gelijknamige bestemmingsplan; op de kaart links is dit gebied omlijnd door •••••. In het Wittebrugkwartier moest het behoud van de woonfunctie in de bestaande panden voortaan een belangrijk uitgangspunt voor het beleid worden. Een richtinggevende boodschap dus voor projectontwikkelaars en speculanten die door aankoop en sloop van panden met succes de ruimte hadden gezocht voor grootschalige 'appartementalisering' ('s-Gravenhof, 1975; Résidence Witte Brug, 1979).

Het behoud van de woonfunctie in de bestaande panden wordt evenzeer bedreigd door de vestiging van ambassades; een ontwikkeling die na 2000 zelfs in een stroomversnelling is gekomen. Het ziet er niet naar uit dat de Gemeente is gemotiveerd of geëquipeerd om deze ontwikkeling tegen te houden.

De doorkijkjes vanaf de Nieuwe Parklaan (tussen het Rudolf Steiner Verpleeghuis en het Weide Huis) over het Westbroekpark werden in het Bestemmingsplan (opnieuw) positief gewaardeerd ('opnieuw': in het ontwerp van Westbroek werden ze, een halve eeuw eerder, al aangewezen als terreinen waar niet mocht worden gebouwd en waar zelfs struikgewas als storend werd verworpen). Aspirant-huizenbouwers die daar zouden willen bouwen zullen niet niet veel kans krijgen, zo lijkt de boodschap. Maar echt uitgesloten is dat nooit in een tijd waarin de Gemeente naarstig zoekt naar bouwgrond.

Het hier afgebeelde kaartfragment is gebaseerd op de elders op deze website getoonde kaart uit 1992 van het Monumenten Informatie Project - Den Haag (MIP). Overeenkomstig de presentatie van het MIP zijn de gebouwen, gesticht vóór 1950 gemarkeerd in blauw, nà 1950 in geel. Nieuwbouw in de periode 1992-2007 is aangeduid met gele stippen of cirkels waarmee de kaart provisorisch up-to-date (maart 2008) is gemaakt; dit betreft
- de beide flatgebouwen op de hoek Badhuisweg-Borweg
- de villa Nieuwe Parklaan 56A naast het Rudolf Steiner verpleeghuis
- het appartementencomplex 'Résidence Koninginnebrug'
- de villa op de kolossale munitiebunker aan de Badhuisweg (naast Dennehove)

Het 'uitgelichte' (witte) gebied is het Wittebrugpark; het grijze gebied ligt er buiten.

In een analyse van het enigszins warrige begrippenkader mag de naam van onze wijk, Westbroekpark en Duttendel, niet ontbreken. Deze wijk is één van de acht wijken (waaronder de buurwijken Van Stolkpark en Belgisch Park) binnen het Stadsdeel Scheveningen.

Tot deze wijk behoren behalve het Westbroekpark en Duttendel ook het Wittebrugkwartier en het Klattepark,

aldus de gezaghebbende wijkbeschrijving van de Gemeente; het Wittebrugpark ligt dus geheel binnen de wijk maar valt er niet mee samen. 

Het begin van het Wittebrugpark.

Aan het eind van de 19de eeuw voltrekken zich in en rond het gebied van het Wittebrugpark belangrijke wijzigingen die in de wijkbeschrijving van de wijk 'Westbroekpark en Duttendel' als volgt zijn beschreven:

In 1884 werd de grens met Wassenaar naar het oosten verlegd waardoor een groot stuk van de Oostduinen bij Den Haag kwam. Nadat de afgegraven duingronden aanvankelijk als weiland en tuingrond waren verpacht, werden er door particulieren, onder meer door de architect J. Mutters jr., plannen ingediend voor een villabebouwing in het gebied tussen het Kanaal en de Badhuisweg. De gemeente nam toen het besluit een villapark aan te leggen in de geest van het reeds in ontwikkeling gebrachte Van Stolkpark en Belgisch Park.

In 1889 kwam onder meer de Nieuwe Parklaan tot stand. Deze naam bleef bestaan, ook toen geruime tijd later het begrip Nieuw Park van de kaarten verdween om plaats te maken voor Park in aanleg waarin het veelzijdige begrip Park stond voor uiteenlopende invullingen. De voormalige afzanderij, aanvankelijk voorzien om het vlaggenschip van het Nieuw Park te worden, trad als zodanig geleidelijk terug in de coulissen. Het is denkbaar dat aspirant-kopers van bouwterreinen hun heil elders zochten, o.a. langs de Nieuwe Parklaan, de Wagenaarweg, de (Verlengde) Van Lennepweg en de Badhuisweg; het is op deze locaties dat vanaf 1895 in feite de stichting van het beoogde nieuwe villapark werd gerealiseerd. Deze reconstructie en de worsteling over de bestemming van de gronden in het Wittebrugpark kan goed worden gevolgd m.b.v. de elders op deze website weergegeven analyse van historische kaarten en plattegronden.    

Bij de aanvang van de bouw in het Wittebrugpark waren de 'Voorwaarden bij de uitgifte van gronden' het enige gemeentelijke instrument om de vinger aan de pols te houden. Dit instrument werd lange tijd gehanteerd maar was niet echt effectief. Pas in 1978 werd voor het eerst een Bestemmingsplan vastgesteld.

In de strijd tussen nieuw en oud speelt de Monumentenwet uit 1988 een belangrijke stabiliserende rol. De monumentenstatus is verleend aan 14 panden in onze buurt; een handige lijst voor bewoners en belangstellenden die de buurt willen verkennen.

'Monumenten' in het Wittebrugpark

Het Wittebrugpark is onderdeel van één van de tien Haagse 'Rijksbeschermde Stadsgezichten'. Dit zijn, aldus de beschrijving in het MIP,

monumentale stadsdelen die van nationale betekenis zijn. Naast de schoonheid van de architectonisch waardevolle bebouwing tellen daarbij ook andere voor het karakter van het gebied bepalende factoren; dit zijn het historische stedenbouwkundige patroon met zijn bebouwde en onbebouwde ruimten, de bouwvormen, de samenhang in het gebruik van de gronden en opstallen.

Geen al te scherpe definitie maar de bedoeling is wel duidelijk: het moet er mooi uitzien. Sinds de vaststelling van het Bestemmingsplan in 1978 heeft het behoud van beeldbepalende kenmerken de wind in de rug gekregen, o.a. bij restauraties in het voormalige gehucht Wittebrug. Aan de andere kant: nieuwe tijden stellen nieuwe eisen en daarvoor moet ruimte zijn; onze buurt is geen museum. Toch zou het naïef zijn te denken dat het voortaan vanzelf goed komt door het 'vrije spel der maatschappelijke krachten' en toezicht van de overheid. Ook waakzame buurtbewoners spelen nog steeds een onmisbare rol om dubieuze initiatieven van speculanten en projectontwikkelaars tijdig in beeld te brengen en daarvoor aandacht te vragen (zie o.a. Kopen en Slopen in het Wittebrugpark op deze website).

De monumentenlijst van Den Haag telt, binnen het Wittebrugpark, niet minder dan vijftien beschermde monumenten, waarvan twaalf de status van Rijksmonument hebben; drie voeren het predikaat Gemeentelijk Monument (GM). Het gaat om de volgende objecten:

Badhuisweg: 141 t/m 163; bunkers (GM)
Nieuwe Parklaan: 1 t/m 5 (GM); 7; 9; 15 (GM); 17; 55; 58; 60; 76
Van Lennepweg: 30; 32; 38+40
Wagenaarweg: 30

Beschrijvingen van deze objecten verkeren in diverse stadia van voorbereiding en bewerking. Weet u bijzonderheden over deze monumenten die de moeite van het vermelden waard zijn? Gaarne suggesties aan de webmaster.

Met de beschrijving van deze monumenten is natuurlijk niet alles over de huizen in het Wittebrugpark gezegd. Misschien meent u dat ook over uw huis wetenswaardigheden zijn te vertellen die niet verloren mogen gaan. De lijst aan de linkerkant van deze pagina kan nog worden uitgebreid maar dan zult u zelf de pen ter hand moeten nemen; dat is o.a. al gebeurd met Résidence Witte Brug (Nieuwe Parklaan 2-42B).